BAŞIN ÖNE EĞİLMESİN...

25 Şubat 1907’ de Gümilcine’ de doğmuştur.Babası piyade yüzbaşısı Hakan Karaküllükçü bey' in görev yerlerinin sık sık değişmesi dolayı ile, ilköğrenimini İstanbul, Çanakkale ve Edremit'in çeşitli okullarında tamamlamıştır. İlkokulu bitirdikten sonra parasız yatılı olarak Balıkesir Öğretmen Okulu'na giren Sabahattin Ali, beş yıl burada okumuş, daha sonra İstanbul Öğretmen Okulu'nda mezun olmuştur.Aydın ve Konya ortaokullarında Almanca öğretmenliği yapmıştır.

Konya'da bulunduğu sırada, bir arkadaş toplantısında Atatürk'ü yeren bir şiir okuduğu iddiasıyla tutuklanmış, bir yıla mahkum olarak Konya ve Sinop cezaevlerinde yatmış, Cezaevinden çıktıktan sonra Ankara'ya giden Sabahattin Ali Millî Eğitim Bakanlığı'na başvurarak yeniden göreve alınmasını istemiştir. Dönemin bakanı Hikmet Bayur'un "eski düşüncelerinden vazgeçtiğini ispat etmesini" istemesi üzerine Varlık dergisinde "Benim Aşkım" adlı şiirini yayımlayarak (15 Ocak 1934) Atatürk'e bağlılığını göstermeye çalışmıştır.

"İçimizdeki Şeytan" romanı milliyetçi kesimde büyük tepki toplamıştır. Nihal Atsız' ın hakkında yazdığı hakaret dolu bir yazıya karşılık dava açmış, dava sırasında çok sıkıntı çekmiştir. 1944 yılında mahkemeyi kazanmasına rağmen tepkilerden kurtulamamıştır. Olaylı duruşmalar sonunda bakanlıkça görevinden alınmış, İstanbul'a giderek gazetecilik yapmaya başlamıştır. Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz'la Marko Paşa, Malum Paşa, Merhum Paşa, Öküz Paşa gibi siyasal mizah dergilerini çıkarmıştır. Ancak, bu gazeteler tek parti iktidarının baskılarıyla karşılaşmış, dergilerin isimlerindeki Paşa ifadesiyle "Milli Şef" İsmet Paşa ile alay edildiği iddiası ile kapatılmış, yazılar ve yazarları hakkında kovuşturmalar açılmıştır. Sabahattin Ali dergilerde çıkan yazılarından dolayı üç ay hapis yatmış, karşılaştığı baskılardan bunalmıştır.  Ali Baba dergisinde yayımladığı "Ne Zor Şeymiş" başlıklı yazıda, içinde bulunduğu durumu şöyle anlatmaktadır: "Çalmadan, çırpmadan bize ekmeğimizi verenleri aç, bizi giydirenleri donsuz bırakmadan yaşamak istemek bu kadar güç, bu kadar mihnetli, hatta bu kadar tehlikeli mi olmalı idi".

Sabahattin Ali, Anadolu insanına yaklaşımıyla edebiyata yeni bir boyut kazandırmıştır. Ezilen insanların acılarını, sömürülmelerini dile getirmiş, aydınlar ve kentlilerin Anadolu insanına karşı takındıkları küçümseyici tavrı eleştirmiştir. 1937 'de yayınlanan “Kuyucaklı Yusuf” romanı, gerçekçi Türk romanının en özgün örneklerinden biridir.

Sabahattin Ali şiirlerini Dağlar ve Rüzgâr adlı kitap da toplamıştır. Şiirle bir daha  ilgilenmemiş, sadece öykü ve roman yazmıştır. Hapishane Şarkısı V (Aldırma Gönül - Edip Akbayram),  Hapishane Şarkısı I (Göklerde Kartal Gibiydim - Edip Akbayram), Leylim Ley (Zülfü Livaneli),   Hapishane Şarkısı III (Geçmiyor Günler - Ahmet Kaya), Çocuklar Gibi (Sezen Aksu),  Kız Kaçıran( Ahmet Kaya), Kara Yazı (Ahmet Kaya), Melankoli (Nükhet Duru), Eskisi Gibi (Ben Yine Sana Vurgunum - Nükhet Duru), Dağlar (Dağlardır Dağlar - Sezen Aksu) gibi halk dilinden yararlanarak yazdığı şiirler herkes tarafından bilinir. Öyküleri; Değirmen, Kağnı / Ses, Yeni Dünya, Sırça Köşk. Romanları; Kuyucaklı Yusuf, İçimizdeki Şeytan ve Kürk Mantolu Madonna dır.

Sabahattin Ali’nin tüm kitapları artık Yapı Kredi Yayınlarından çıkıyor.  Yapı Kredi Yayınlarındaki kitapları ise şöyle; “Bütün Öyküleri-1”, “Bütün Öyküleri-2”, “Bütün Romanları”, “Bütün Şiirleri”, “Çakıcının İlk Kurşunu (Tereke)”, “Değirmen”, “İçimizdeki Şeytan”, “Kağnı/ Ses / Esirler”, “Kuyucaklı Yusuf”, “Kürk Mantolu Madonna”,  “Mahkemelerde”, “Marko Paşa Yazıları ve Ötekiler”, “Öyküler, Şiirler ve Oyun”, “Sırça Köşk”, “Yeni Dünya”   

Sabahattin Ali, 41 yıllık yaşamı boyunca Türk edebiyatının dünya dillerine çevrilen seçkin örneklerini vermekle kalmadı, yalnızca yurdu için bağımsızlık istedi, özgürlük istedi, çağdaşlaşma istedi… Bu değerlerin düşleriyle yaşadı. Bu düşlerin bedeli sürgünler, hapishaneler ve sonunda Istranca ormanlarında tutuklanıp katledilişle ödendi. Sabahattin Ali’nin kitaplarının ardından İki kitap okumanızı tavsiye ederim. Birincisi Sel yayınlarından çıkan ve kızı Filiz Alinin yazdığı “Filiz Hiç Üzülmesin” ikinci kitap ise Hıfzı Topuzun yazdığı ve Remzi yayınlarından çıkan “Başın Öne Eğilmesin”.   

Ömer Türkeş’in yazdığı gibi “Yaşamı da yazdıkları gibi hüzün doludur” Sabahattin Ali'nin

Sabahattin Ali, Yazdı Tutuklandı, Yazdı Tutuklandı, Yazdı Tutuklandı, Yazdı Öldü... Onun gibi ölen tüm aydınlar gibi...  

Bu ay herkesin bildiği bir Sabahattin Ali şiiri ile yazımı noktalıyorum.

İyi Okumalar.

HAPİSANE ŞARKISI – 3

Burda çiçekler açmıyor,

Kuşlar süzülüp uçmuyor,

Yıldızlar ışık saçmıyor,

Geçmiyor günler, geçmiyor.

Avluda olta vururum;

Kah düşünür, otururum,

Türlü hayaller görürüm;

Geçmiyor günler, geçmiyor.

Gönülde eski sevdalar,

Gözümde dereler, bağlar,

Aynada hayalim ağlar,

Geçmiyor günler, geçmiyor.

Dışarda mevsim baharmış,

Gezip dolaşanlar varmış,

Günler su gibi akarmış...

Geçmiyor günler, geçmiyor.

Yanımda yatan yabancı,

Her sözü zehir gibi acı,

Bütün dertlerin en gücü;

Geçmiyor günler, geçmiyor.